Loop (Geijseloop)

      Geen reacties op Loop (Geijseloop)

Zie voor een algemene beschrijving van de waternaam loop bij het artikel Loop.

Geijse is een weinig voorkomende waternaam. Er zijn vooral historische waarnemingen aangetroffen in aangrenzend Vlaanderen en verder verspreid over geheel NW-Europa. De waternaam is in verband te brengen met het IJslandse/Oudnoorse woord voor Geiser. De waternaam is slechts één keer aangetroffen in Noord-Brabant (Bladel).

Philippa (2003-2009) noemt voor het IJslands/Oudnoors geysa in de betekenissen ‘spuiten’ en ‘doen stromen’. De eerste beschrijvingen van deze warmwaterbronnen dateren al uit de 13e eeuw, maar het woord kent mogelijk al een veel ouder verwantschap met andere Europese taalgebieden via het Proto-Germaans *geus in de betekenis van ‘uitstromen’. Mogelijk van dezelfde wortel als de werkwoorden ‘gieten’ en ‘gutsen’. Zeker in de middeleeuwen werd het een veel toegepast woord voor (geneeskrachtige) bron.

“In 1656 bezoekt de Amsterdamse dichter Joannes Six van Chandelier de bronnen van Spa en nuttigt daar een “halve drank des geisers”, een halve beker geneeskrachtig water uit de bron.”

Kempenaars (2015) noemt o.a. de waternaam Gaas bij Tienen (ouder is Geyse, 1637). Deze naam is vergelijkbaar met andere Vlaamse waternamen zoals Gaasbeek bij Lennik, de Gaesbeke in Moeskroen en nogmaals een Gaas (ouder is Ghyse, 1593) bij Sint Agatha Rode. Gysseling gaat voor de etymologie uit van de Indo-Europese wortel *jes- met de betekenis ‘opborrelen, schuimen’. In de oudste vormen komt echter overal de g- als beginklank voor.

Kempenaars vergelijkt Gaas daarom met de Duitse riviernaam Geisa en samenstellingen als Geisaha en Geis-Bach (Greule). Hij verbindt de naam met de Indo-Europese wortel *ghei- in de betekenis van  ‘levendig bewegen’. Carnoy (1925) noemt ook nog de rivier Gileppe bij Luik. (Geislapia, 915), Gisbecca (1143) waarbij hij meer uitgaat van de betekenis ‘schuimend, gistend’. Tot slot nog een enkele Nederlandse waarneming door Wijnen (1940) en Van Berkel & K. Samplonius (2018). Men noemt de Noord-Hollandse plaatsnaam Jisp (ouder is Gyspe (1344) Jhisp (1505) en Gijssp (1561) die ook de uitleg van Carnoy (1925) volgen.

Plaatsbeschrijvingen

Geijse Loop (Bladel)

De Geijse Loop is een (historische) naam voor de huidige Goorloop. Het beekje ontspringt op de grens van Belgie nabij het gehucht Witreit en vormt nabij Hapert en Bladel na samenvloeiing met het Dalems Stroompje de oorsprong van de rivier Beerze. De naam Geijseloop is door Welvaarts in 1890 opgetekend, waarschijnlijk naar bronnen in oudere geschriften uit het archief van de Abdij van Postel.

Historische veldnamen

Geen waarnemingen.

Geraadpleegde bronnen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *